Nhiệt độ ở các vùng cực đã tăng lên 40 độ C so với mức bình thường: Điều gì đã gây ra sự nóng lên bất thường này?

Scientists have been shocked by high temperatures in both Antarctica and the Arctic in recent days, with one Antarctic station recording a temperature more than 40C above seasonal norms.

Các nhà khoa học đã bị sốc bởi nhiệt độ cao ở cả Nam Cực và Bắc Cực trong những ngày gần đây, với một trạm Nam Cực ghi nhận nhiệt độ cao hơn 40 độ C so với các tiêu chuẩn theo mùa. Ảnh: Natalie Thomas/Reuters

Nhiệt độ cao bất thường ở cả Nam Cực và Bắc Cực trong những ngày gần đây đã gây sốc cho các nhà nghiên cứu, họ cảnh báo rằng sự gia tăng nhiệt độ ở các cực của trái đất sẽ trở nên phổ biến hơn do hậu quả của cuộc khủng hoảng khí hậu.

Trạm Concordia ở Nam Cực, đã ghi nhận nhiệt độ kỷ lục -11,8 độ C vào thứ Sáu, ấm hơn 40 độ C so với các tiêu chuẩn theo mùa. Trạm Vostok ghi nhận nhiệt độ -17,7 độ C, đánh bại kỷ lục 15 độ C.

Đồng thời, một số trạm gần cực Bắc đạt 30 độ C so với bình thường, với các kỷ lục bị phá vỡ ở Na Uy và nhiệt độ ấm bất thường được ghi nhận ở Greenland và quần đảo Franz Josef Land của Nga.

Tờ Associated Press đưa tin toàn bộ lục địa Nam Cực vào thứ Sáu ấm hơn khoảng 4,8 độ C so với nhiệt độ cơ bản từ năm 1979 đến năm 2000. Cùng ngày, Bắc Cực nói chung ấm hơn 3,3 độ C so với mức trung bình từ năm 1979 đến năm 2000.

Điều gì gây ra sự gia tăng nhiệt độ cao bất thường này?

“Cả hai sự kiện thời tiết này đều liên quan đến việc dịch chuyển nhiệt và độ ẩm về phía các vùng cực”, Tiến sĩ Zachary Labe, một nhà khoa học khí hậu tại Đại học bang Colorado, cho biết trên Twitter.

Alex Sen Gupta, phó giáo sư tại Đại học New South Wales ở Sydney, cho biết gió mạnh đến từ Úc đang góp phần vào nhiệt độ bất thường ở Nam Cực.

“Chúng tôi đã có một sự kết hợp của các hệ thống thời tiết mạnh mẽ trên Nam Đại Dương ở phía nam của Úc liên kết để tạo ra những cơn gió cực rất mạnh kéo dài từ Úc đến phía đông Nam Cực.”

Theo Giáo sư Julie Arblaster, một nhà nghiên cứu khí hậu tại Đại học Monash, một dòng sông khí quyển cũng là một yếu tố góp phần chính vào nhiệt độ cao ở phía đông Nam Cực.

“Đây là những dòng sông mang độ ẩm không khí cao, nó sẽ mang khí ấm áp và ẩm ướt đến một số địa điểm nhất định, và có một con sông thực sự quan trọng xảy ra ở khu vực đó trên Nam Cực.”

Không khí ẩm đã giữ lượng nhiệt trên lục địa, dẫn đến nhiệt độ bề mặt nóng lên.

“Ngay bây giờ chúng tôi đã có mức độ băng biển thấp nhất được ghi nhận ở Nam Cực”, Arblaster nói. “Rất nhiều băng biển xung quanh Nam Cực có thể ở đó thường gần lục địa bây giờ là đại dương. Sẽ rất thú vị để hiểu nếu có bất kỳ mối liên hệ nào giữa mức độ băng biển Thấp ở Nam Cực và nhiệt độ ấm áp này”.

Nhiệt độ như thế này bất thường như thế nào?

Sức nóng ở phía đông Nam Cực là một “sự kiện bất thường”, Arblaster nói. “Đây là những bất thường về nhiệt độ từ 15 đến 40 độ C.”

Gupta nói: “Có vẻ như phần lớn phía đông Nam Cực đạt hơn 20 độ C ấm hơn bình thường. Sự nóng lên bắt đầu vào ngày 15 tháng 3 và vẫn còn tiếp diễn.”

Giáo sư Matt King, người đứng đầu Trung tâm Khoa học Nam Cực xuất sắc của Úc, cho biết việc thiếu hồ sơ nhiệt độ dài hạn khiến sóng nhiệt khó có thể bối cảnh hóa trong lịch sử.

Ông King nói: “Lần đầu tiên trong số các hồ sơ nhiệt độ chính xác bắt đầu vào cuối những năm 1950, vì vậy thật khó để tìm ra những gì đáng chú ý và những gì không”. Nhưng, ông cũng cảnh báo, tác động của cuộc khủng hoảng khí hậu có nghĩa là những sự kiện như thế này sẽ là khiến chúng ta có “một cách nhìn mới  hướng đến cho tương lai. Hãy dõi theo lượng khí thải carbon mà chúng ta đã tạo ra, chúng ta có thể thấy các hiện tượng tương tự như thế này thường xuyên hơn.”

Ở Bắc Cực, nhiệt độ đã tăng gần 1 độ C trong thập kỷ qua, với Bắc Siberia và Bắc Cực của Canada nóng lên nhanh gấp ba lần so với phần còn lại của thế giới. Nhiệt độ kỷ lục 38 độ C đã được ghi nhận ở khu vực Russian Arctic trong một đợt nắng nóng ở Bắc Cực vào mùa hè bắc bán cầu năm 2020.

Hậu quả là gì?

Giáo sư Andrew Mackintosh, trưởng khoa trái đất, khí quyển và môi trường học tại Đại học Monash cho biết: “Sự kiện thời tiết này là một ví dụ về sự nóng lên của khí quyển trên các thềm băng”. 

Ở Nam Cực, sức nóng “sẽ phải kéo dài trong một khoảng thời gian khá dài để tạo ra sự khác biệt đáng kể”, ông nói. Mối quan tâm chính là sự suy yếu của các thềm băng, phần mở rộng của các tảng băng trôi nổi trên đại dương. Chúng đóng một vai trò quan trọng trong việc kiềm chế băng nội địa.

“Một khi chúng ta mất các thềm băng, băng nối đất nằm trong đất liền sẽ chảy ra nhanh hơn… đi ra biển và gây ra mực nước biển dâng cao”, Mackintosh nói.

Đồng tình với quan điểm trên, King nói rằng đã có những chỉ số trong những ngày gần đây về khả năng tan chảy bề mặt băng và tuyết mềm dọc theo bờ biển phía đông Nam Cực. Ông nói: “Theo một cách nào đó, tương lai của Nam Cực sẽ giống như tương lai của Bắc Cực, nơi chúng ta đã có nhiều mức độ ấm lên ở đó trong 50 năm qua hoặc lâu hơn”.

Đã có một sự sụt giảm mạnh trong băng biển Bắc Cực trong tháng này tại Svalbard, nơi đã trải qua nhiệt độ cao bất thường.

Năm ngoái, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng băng biển trên phần lớn Bắc Cực đang mỏng đi nhanh gấp đôi so với suy nghĩ trước đây. Thềm băng hoàn toàn nguyên vẹn cuối cùng ở Bắc Cực thuộc Canada đã sụp đổ vào năm 2020 do nhiệt độ tăng.

Sự tan chảy của băng dẫn đến một chu kỳ luẩn quẩn: một khu vực lớn hơn của nước tối được tiếp xúc, học cách tăng sự hấp thụ năng lượng của mặt trời, sau đó gây ra sự nóng lên nhiều hơn.

Nguồn: The Guardian

Các bài viết liên quan

Khí hậu

Thảm họa sông băng “ngày tận thế” có thể đến nhanh hơn các nhà khoa học dự đoán

VTV.vn – Sông băng Thwaites tại Nam Cực đang đối mặt với tốc độ tan chảy nhanh đáng báo động. (Ảnh: Alexandra Mazur/University of Gothenburg) Các robot dưới nước quan sát sông băng Thwaites – dòng sông có biệt danh “Ngày tận thế” đã nhận thấy sự “tận thế” của…

22/09/2022
Khí hậu

VIETNAM CLIMATE LEADERSHIP CAMP 2022 CHÍNH THỨC TRỞ LẠI

Từ 09/8 – 25/8/2022, Trại Thủ Lĩnh Khí Hậu Việt Nam (Vietnam Climate Leadership Camp – viết tắt VCLC) 2022 chính thức mở đơn đăng ký cho những bạn trẻ tài năng, luôn ấp ủ những kế hoạch góp phần bảo vệ môi trường. Đây là cơ hội cho những…

10/08/2022
Khí hậu

WION Climate Tracker: Thời tiết ở Tây Âu oi bức trong cái nóng khắc nghiệt | 20 vụ cháy rừng trên khắp Bồ Đào Nha

Châu Âu đang hứng chịu ​​một cơn thịnh nộ thời tiết: nhiệt độ cao phá kỷ lục, các đợt nắng nóng và cháy rừng nguy hiểm chết người. Nhiệt độ ở Tây Ban Nha đã lên đến 45,6 độ C.     Nguồn: WION  

22/07/2022