Nồng độ CO2 trên thế giới đang có xu hướng giảm mạnh. Nhưng các chuyên gia cho rằng tình trạng này sẽ không kéo dài nếu chính phủ các nước không bắt đầu chuyển dịch sang các dạng năng lượng sạch.

Không khí đang sạch lên do giãn cách xã hội trên toàn cầu bởi coronavirus – điều mà hầu hết mọi người trên thế giới chưa từng được chứng kiến. Một yếu tố mà coronavirus tác động rõ ràng nhất lên đó là lượng nhiên liệu hóa thạch tiêu thụ và nồng độ CO2 phát thải.

Tại Liên minh châu Âu, nhu cầu năng lượng và sản xuất công nghiệp suy giảm có thể khiến lượng phát thải giảm gần 400 triệu tấn trong năm nay, một con số chiếm khoảng 9% mục tiêu phát thải tích lũy năm 2020 của EU, theo dự báo sơ bộ ban hành tuần trước.

Tuy nhiên, tại Trung Quốc, khí thải cũng có xu hướng tăng trở lại khi quốc gia này khởi động lại các nhà mày của mình. Và nếu không có sự chính sách từ chính phủ hỗ trợ cho việc sản xuất năng lượng sạch, thì các chuyên gia cho rằng đại dịch cũng sẽ không thể thực sự làm giảm lượng phát thải carbon toàn cầu lâu dài mà cần phải có sự đồng lòng của các nước để đạt tới những mục tiêu về phát triển bền vững.

“Nếu chỉ xét về mặt số liệu hiện thời, chúng tôi đang thấy sự suy giảm trong một số chỉ số phát thải” Andrea Dutton, một nhà khoa học khí hậu tại Đại học Wisconsin-Madison cho biết “Nhưng tất nhiên, điều thực sự quan trọng là lượng khí thải tích lũy trong bầu không khí. Nếu tất cả chỉ là tạm thời thì nó không thực sự chạm gốc rễ của vấn đề.

Lượng khí phát thải của Trung Quốc giảm, nhưng đang bắt đầu trở lại

Được biết đến là điểm bùng phát COVID-19 và là quốc gia đầu tiên thực hiện các biện pháp mạnh mẽ để ngăn chặn nó, Trung Quốc là nơi coronavirus ảnh hưởng đến lượng khí thải carbon đầu tiên. Theo một phân tích trước đó được công bố bởi CarbonBrief, lượng khí thải đã giảm khoảng 25% trong bốn tuần đầu tiên sau Tết Nguyên Đán vào cuối tháng 1 do sự tiêu thụ than và các hoạt động công nghiệp như lọc dầu và xi măng không thể tái sản xuất.

“Lý do cho điều đó rất rõ ràng”, Li Shuo, một cố vấn chính sách cao cấp của Greenpeace East Asia cho biết “Đây là chủ yếu do sự gián đoạn kinh tế xã hội được tạo ra bởi coronavirus.”

Khi các khu vực bị phong tỏa, công nhân không thể đến các nhà máy và nhu cầu năng lượng, cùng với các vật liệu như thép và xi măng chỉ ở mức thấp.

Và khi số ca coronavirus giảm, Trung Quốc đã nỗ lực để khởi động lại nền kinh tế trong tháng qua. Vào cuối tháng 3, việc sử dụng năng lượng, mức độ ô nhiễm không khí và lượng khí thải carbon dường như sẽ tăng trở lại, theo Trung tâm nghiên cứu phi lợi nhuận có trụ sở ở Phần Lan, Lauri Myllyvirta, người đứng đầu phân tích CarbonBrief. Điều đó phản ánh trong số liệu mới nhất của Myllyvirta, cho thấy mức giảm phát thải chỉ là 18% trong khoảng thời gian bảy tuần bắt đầu vào đầu tháng Hai.

Tuy nhiên, mọi thứ hầu như chưa trở lại bình thường. Shuo cho biết: “Các ngành dịch vụ của Bắc Kinh vẫn đang khủng hoảng, với nhiều doanh nghiệp nhỏ vẫn phải đóng cửa. Trong khi đó, một số ngành công nghiệp đang hoạt động trở lại đang phải đối mặt với một thách thức mới: thiếu đầu ra cho các sản phẩm của họ tại nước ngoài.

Shuo cho rằng sẽ khó tránh khỏi việc chính phủ sẽ ban bố một gói tài chính hỗ trợ các doanh nghiệp trong tương lai: bao gồm sự tài trợ cho một số dự án cơ sở hạ tầng quy mô lớn, lưu ý rằng chính phủ Trung Quốc có xu hướng chọn chiến lược này để chống lại sự suy giảm kinh tế trong lĩnh vực dịch vụ. Điều đó có thể sẽ gây ra sự gia tăng ô nhiễm carbon. Nhưng ta không biết chắc là liệu nó có thể chống lại xu hướng giảm nồng độ khí thải do suy thoái kinh tế trên toàn cầu hay không.

Một tháng trước, hầu hết mọi người nghĩ rằng đây chỉ là một sự sụt giảm tạm thời trong đường cong khí thải. Tuy nhiên, thời điểm hiện tại rất khó để nói, vì trên toàn cầu lẫn ở Trung Quốc, những ảnh hưởng đang diễn ra (với nền kinh tế) không hề đơn giản.

Sự từ chối tại châu Âu và Hoa Kỳ

Dữ liệu ban đầu cho thấy sự sụt giảm lớn tại các nước châu Âu và Mỹ trong tiêu thụ năng lượng và khí thải liên quan đến quá cảnh khi chính phủ yêu cầu mọi người ở nhà làm việc và các ngành công nghiệp không thiết yếu sẽ tạm dừng.

Ở Ý, nơi chủ yếu sử dụng khí đốt tự nhiên để sản xuất điện, nhu cầu điện giảm dần sau khi quốc gia này bị phong tỏa vào đầu tháng ba. Vào cuối tháng, nhu cầu đã giảm 27% so với cùng kỳ năm ngoài, theo nghiên cứu ngày 30 tháng 3 của công ty tư vấn Wood Mackenzie. Ở Pháp (chủ yếu là hạt nhân), đã ra lệnh khóa máy toàn quốc khoảng một tuần sau Ý, nhu cầu năng lượng cũng đang giảm mạnh, trong khi ở Anh (chủ yếu sử dụng khí đốt tự nhiên), nhu cầu cũng đã bắt đầu giảm.

Giả sử mức giảm tiêu thụ điện gần đây của Ý là dấu hiệu của những gì sẽ đến ở nơi khác, nhu cầu năng lượng trên toàn khối liên minh Châu Âu có thể giảm 6,2% vào cuối năm nay so với thế giới không có đại dịch, theo dự báo được đưa ra vào tuần trước bởi Marcus Ferdinand , một nhà phân tích tại Dịch vụ Tình báo Hàng hóa Độc lập, một công ty tư vấn.

Ferdinand dự đoán rằng lượng khí thải trên toàn liên minh Châu Âu có thể giảm tới 389 triệu tấn trong năm nay. Đó là nhiều hơn mức phát thải hàng năm của Pháp và gần đạt gần 9% mức mục tiêu phát thải tích lũy của EU vào năm 2020.

Ferdinand còn cho biết thêm là dự đoán này dựa trên các cơ sở giả định cần được đánh giá lại khi chúng ta trải qua cuộc khủng hoảng. Nhưng ngay cả khi một số giả định của ông về nền kinh tế, như sự suy giảm 50% trong hoạt động công nghiệp từ tháng 4 đến tháng 6, chứng tỏ sự bi quan. Ngoài ra, phân tích cũng bỏ qua các nguồn phát thải carbon quan trọng khác, như hệ thống vận tải đường bộ, cũng rơi vào khó khăn ở các khu vực như Ý. (Phân tích Ferdinand, chỉ xem xét các lĩnh vực của nền kinh tế có khí thải được chi phối bởi chương trình thương mại và giới hạn của EU.)

Khí thải hàng không dường như cũng đang chịu ảnh hưởng ở Hoa Kỳ. Theo Trevor Reed, một nhà phân tích tại công ty nghiên cứu giao thông INRIX, lưu lượng xe chở khách của Hoa Kỳ đã giảm khoảng 38% vào đầu tuần trước. Tương tự, lượng khí thải carbon do ô tô có xu hướng giảm đi khi ít tắc nghẽn giao thông

Ngành công nghiệp hàng không cũng đang phải hoạt động cầm chừng và Reed nói rằng trong khi lưu lượng xe tải đường dài đang bị trì hoãn, ông hy vọng nó sẽ giảm tiếp tục lượng CO2 khi nhu cầu đối với hàng hóa không thiết yếu giảm .

Bởi vì giao thông vận tải là nguồn phát thải khí nhà kính lớn nhất ở Hoa Kỳ và các phương tiện vận tại dân dụng chiếm khoảng 60% lượng phát thải, nên tác động ngắn hạn đối với dấu chân carbon của quốc gia có thể là đáng kể.

Nhu cầu điện của Hoa Kỳ là khổng lồ. Một phân tích ngày 31 tháng 3 của Scotiabank đã cho thấy rằng trong khi nhu cầu điện năng trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại của quốc gia đang giảm. Thì nhu cầu điện dân dụng có thể gia tăng, vì hàng triệu người Mỹ phải ở nhà và phải sử dụng đèn, TV trong nhiều ngày liền .

Tuy nhiên, Adam Jordan, một nhà phân tích ngành điện tại Genscape, một công ty con của Wood Mackenzie, cảnh báo rằng đây là một quan điểm không đúng, và nói rằng việc phong tỏa đã xuất hiện để giảm tắc nghẽn trên mạng lưới điện ở hầu hết các phần của đất nước, đặc biệt là trên bờ biển.

“Về lâu dài, nếu điều này trở thành một cuộc suy thoái kéo dài, tôi nghĩ rằng tổng nhu cầu điện sẽ giảm nhiều hơn mức sử dụng điện dân dụng nói riêng”, ông nói

Tương lai dài hạn không chắc chắn.

Kết hợp lại với nhau, dữ liệu cho thấy sự gián đoạn toàn cầu chưa từng có do đại dịch coronavirus có thể gây ra sự sụt giảm lượng khí thải carbon nhanh chóng trên một số nền kinh tế lớn nhất thế giới. Mặc dù rất khó để nói rằng các nền kinh tế sẽ hồi phục sớm như thế nào. Nhưng trên hết, đại dịch COVID-19 trên phạm vi toàn cầu đã thật sự có những tác động mạnh mẽ tổng lượng phát thải CO2 năm 2020.

Glen Peters, giám đốc nghiên cứu tại Trung tâm nghiên cứu môi trường và khí hậu quốc tế tại thành phố Oslo, Na Uy cho biết, kỳ vọng của tôi là điều này sẽ kéo dài trong một vài năm.

Bởi vì tăng trưởng kinh tế vẫn liên kết chặt chẽ với lượng khí thải carbon trên phạm vi toàn cầu, Peters nói rằng điều này có thể dẫn đến mức phát thải trên toàn thế giới giảm từ một phần trăm trở lên – điều đã diễn ra sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2009. Tuy nhiên, nếu suy thoái kinh tế trở nên tồi tệ hơn dự báo hiện nay, khí thải có thể còn giảm hơn nữa.

Sau khi cuộc khủng hoảng mang tên đại dịch Covid kết thúc và các nền kinh tế bắt đầu tái phát triển, thế giới sẽ phải đối mặt với một sự lựa chọn. Một là vẫn giữ các nguồn năng lượng cũ như dầu giá rẻ để xây dựng lại nền kinh tế. Quyết định của chính quyền Trump nhằm hoàn thiện các tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu trong tháng 4/2020, cùng với gói cứu trợ kinh tế trị giá 50 tỷ đô la cho ngành công nghiệp hàng không, cho thấy hiện tại, chính phủ Mỹ ít nhất không tìm cách giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong tương lai sau coronavirus của nó.

Như nhiều chuyên gia đã lưu ý trong những tuần gần đây, sự hỗ trợ mạnh mẽ của chính phủ đối với năng lượng sạch thông qua các khoản tín dụng thuế điện và năng lượng tái tạo, đầu tư vào cơ sở hạ tầng carbon thấp và hiệu quả xây dựng có thể giúp nền kinh tế xanh hơn, thân thiện với khí hậu hơn sau đại dịch. Đồng thời, ta cũng đã thấy nhiều thay đổi xã hội do coronavirus, như làm việc từ xa và tổ chức hội nghị giả lập hầu như có thể giúp thế giới tiếp thêm chút động lực.

“Chúng tôi có cơ hội xây dựng các gói hỗ trợ và tăng cường theo hướng chuyển đổi sang năng lượng sạch và tăng cường khả năng phục hồi năng lượng. Và sau khi thoát khỏi cơn khủng hoảng đại dịch Covid, các quốc gia và ngành công nghiệp sẽ thân thiện với môi trường hơn so với trước đây, ông Faith Birol, giám đốc điều hành của Cơ quan Năng lượng Quốc tế cho biết.

Nguồn: https://www.nationalgeographic.com/science/2020/04/coronavirus-causing-carbon-emissions-to-fall-but-not-for-long/

Các bài viết liên quan

Ô nhiễm

NGƯỜI ĐÀN ÔNG HẬU GIANG XÂY BÈ MIỄN PHÍ TỪ VỎ NHỰA

Giữa con nước của đồng bằng sông Cửu Long những ngày này, bạn có thể gặp những con bè nổi của anh Lê Văn Hiếu. Quá khó chịu trước những chai nhựa trôi nổi trên đồng ruộng nhà mình, anh đã nghĩ ra một giải pháp vừa giảm thiểu ô…

22/05/2021
Ô nhiễm

TRẠM NGHIÊN CỨU XANH: NƠI MỌI NGƯỜI ĐƯỢC HÓA THÂN THÀNH NHỮNG NHÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

“Trạm nghiên cứu Xanh” sẽ là nơi mọi khách tham quan được hóa thân thành những học viên của viện nghiên cứu khoa học, tìm hiểu về thực trạng ô nhiễm rác thải nhựa hiện nay, tìm ra giải pháp thay thế thiết thực, hướng đến lối sống xanh bền vững và bảo vệ sức khoẻ của chính mình

28/01/2021
Ô nhiễm

CHIẾN DỊCH NHÂN NHỰA

Nhân Nhựa là dự án truyền thông sáng tạo hợp tác giữa CHANGE và Đại sứ quán Pháp, nhằm nâng cao nhận thức của thế hệ trẻ về rác thải nhựa, thông qua các thông tin nghiên cứu mức độ ô nhiễm nhựa trong môi trường nước. Sự hợp tác…

06/11/2020