Không khí ô nhiễm do đốt than đá là nguyên nhân hàng đầu gây thiệt mạng nhiều hơn cả hút thuốc, tai nạn giao thông hoặc HIV/AIDS. 

Tình trạng khói bụi ở New Delhi. Ấn Độ là quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất, với trung bình người dân chết sớm 6 năm. Ảnh: Jewel Samad / AFP / Getty Images

Ô nhiễm không khí đang làm giảm 6 năm tuổi thọ của hàng tỉ người, khiến đây trở thành nguyên nhân tử vong chính vượt xa cả hút thuốc, tai nạn xe cộ hoặc HIV/AIDS, theo một báo cáo mới đây.

Đốt than đá được các nhà nghiên cứu cho là thủ phạm chính, và Ấn Độ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi tuổi thọ trung bình của người dân Ấn Độ bị rút ngắn lại đến 6 năm.

Trung Quốc đã cắt giảm ô nhiễm không khí trong suốt bảy năm qua, nhưng không khí ô nhiễm vẫn cướp đi 2.6 năm tuổi thọ của người dân nơi đây.

Tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch gây ô nhiễm không khí và khủng hoảng khí hậu, nhưng các quốc gia có khả năng lớn hơn nhiều trong việc cắt giảm lượng khí bẩn trong từng vùng lãnh thổ. Các nhà khoa học cho biết, khủng hoảng khí hậu hiện đang góp thêm vào tình trạng ô nhiễm của bầu khí quyển qua những vụ cháy rừng, lấp đầy vào một chu trình không hồi kết.

Các sự kiện xảy ra gần đây được cho là đã minh họa được những viễn cảnh tương lai khác nhau với khả năng xảy ra phụ thuộc vào hành động của chính quyền. Những đợt giãn cách do virus Corona làm giảm tình trạng ô nhiễm, cư dân ở vài thành thị nước Ấn thậm chí thấy được cả dãy Himalayas, trong khi các trận cháy rừng ở phía Tây nước Mỹ làm nghiêm trọng hơn sự ô nhiễm không khí ở thành phố New York bên bờ lục địa phía nửa kia địa cầu.

Giáo sư Michael Greenstone ở đại học Chicago chia sẻ: “Ô nhiễm không khí là mối đe dọa từ bên ngoài lớn nhất lên sức khỏe nhân loại trên hành tinh này, và vẫn chưa được nhận biết rộng rãi, hoặc được nhìn nhận bằng tiềm lực và sự hăng hái đáng được mong đợi”. Greenstone và các cộng sự đã phát triển Air Quality Life Index (AQLI) (tạm dịch: Chỉ số Chất lượng Không khí lên Vòng đời) (AQLI), dùng để chuyển đổi các mức độ ô nhiễm không khí thành mức độ tác động lên tuổi thọ.

Ô nhiễm không khí rút ngắn tuổi thọ hơn bất kỳ nguyên nhân bên ngoài nào khác

Với mức ô nhiễm không khí hiện nay, dân số toàn cầu trung bình mất 2.2 năm tuổi thọ, và nếu không có gì thay đổi, có nghĩa là có tận 17 tỉ năm bị đánh mất, Greenstone cho biết. “Còn điều gì khác trên trái đất này khiến con người mất đi 17 tỉ năm cuộc đời nữa?”

“Hơn nữa, chúng ta không chỉ đang để mặc nó diễn ra, mà còn thực sự gây ra nó,” ông nói. “Điều nổi bật đáng chú ý nhất là có những nước lớn, một cách vô cùng hiệu quả, nơi mà sự phối hợp giữa chính quyền và các chuẩn mực [xã hội] đang lựa chọn cho phép người dân sống đời sống thực sự bệnh hoạn và ngắn đi một cách đáng kể”. Giáo sư cho biết, việc chuyển đổi hoàn toàn sang năng lượng sạch hơn và thi hành đo lường chất lượng không khí ở những nhà máy điện đang hoạt động đã cắt giảm tình trạng ô nhiễm ở nhiều quốc gia.

Báo cáo cũng dự đoán số năm tăng thêm trong tuổi thọ con người nếu mức độ ô nhiễm không khí ở quốc gia họ sống được gia giảm theo hướng dẫn của tổ chức Y tế Thế giới. Ở Ấn Độ, con số là 5,9 năm – các nhà khoa học tuyên bố, 480 triệu người dân sống ở phía bắc nước này hít lượng khí bẩn cao gấp 10 lần so với bất kỳ nơi nào trên thế giới. Việc cắt giảm sự ô nhiễm sẽ tăng thêm 5,4 năm ở BangladeshNepal, Pakistan là 3,9 năm.

Báo cáo cho hay, ở trung và tây Phi, tác động của ô nhiễm bụi mịn lên vòng đời tương đương như dịch HIV/Aids và sốt xuất huyết, nhưng lại chẳng được chú ý mấy. Ví dụ, người dân ở đồng bằng Niger phải mất gần 6 năm cuộc đời, so với 3,4 năm mà dân số Nigeria trung bình mất đi.

Trung Quốc đã bắt đầu “cuộc chiến chống ô nhiễm” năm 2013 và đã giảm được mức độ xuống khoảng 29%.  Các nhà khoa học cho hay, điều này sẽ làm tăng thêm trung bình 1,5 năm vào tuổi thọ, nếu giữ nguyên mức cắt giảm này và cho thấy tác động tức thời là có khả thi.

“Than đá là căn nguyên của vấn đề ở phần lớn các nơi trên thế giới,” Greenstone nhận định. “Nếu cái giá [sức khỏe] này được tính vào chi phí, than đá sẽ trở nên không cạnh tranh được ở hầu hết các nơi trên thế giới”.

Khí đốt hóa thạch ít gây ô nhiễm hơn than đá một cách đáng kể và Nhật Bản tuyên bố, họ sẽ đưa ra 10 tỷ đô để hỗ trợ các dự án năng lượng phi carbon hóa ở Đông Nam Á, bao gồm các trạm nhà máy điện khí. Nhưng việc đốt khí ga vẫn làm Trái Đất nóng lên và cựu lãnh đạo cơ quan phụ trách biến đổi khí hậu của LHQ – bà Christiana Figueres đã phát biểu vào ngày Chủ nhật: “Chúng ta hãy rõ ràng rằng, khí ga không phải là nguyên liệu thay thế cho than đá và cũng không là một loại nhiên liệu chuyển đổi. Các cuộc đầu tư vào khí mới phải được ngừng ngay lập tức nếu đạt được ngưỡng carbon trung tính vào năm 2050”.

Bản báo cáo của AQLI dựa trên nghiên cứu so sánh tỷ lệ tử vong của những người sống ở các vùng ô nhiễm nhiều hơn và ít hơn, với các vấn đề về tim và phổi là nguồn căn lớn nhất dẫn đến các ca mất sớm. Phân tích dựa trên sự ô nhiễm do các hạt bụi mịn, nhưng gần như là bao gồm cả các tác nhân ô nhiễm khác bởi chúng có xu hướng tồn tại dày đặc ở cùng địa điểm khảo sát.

Các ước tính về ô nhiễm không khí quanh khắp thế giới được trích xuất từ dữ liệu vệ tinh ở độ phân giải 3,7 dặm (6km).

Bức hình được dùng trong bài báo này đã được thay đổi vào ngày 01/09/2021. Nguyên bản là tấm hình về hơi nước được phun ra từ tháp làm lạnh, vốn không liên quan đến sự ô nhiễm bụi mịn.

Theo The Guardian 

Các bài viết liên quan

Ô nhiễm

Ô nhiễm không khí có thể khiến các bệnh tâm lý trầm trọng hơn

Nghiên cứu cho thấy sự gia tăng nhỏ trong tiếp xúc với ô nhiễm không khí dẫn đến nguy cơ cần điều trị cao hơn. Theo nghiên cứu lĩnh vực về thần kinh thì việc tiếp xúc với không khí bị ô nhiễm khả năng cao sẽ mắc các bệnh…

27/08/2021
Ô nhiễm

NGƯỜI ĐÀN ÔNG HẬU GIANG XÂY BÈ MIỄN PHÍ TỪ VỎ NHỰA

Giữa con nước của đồng bằng sông Cửu Long những ngày này, bạn có thể gặp những con bè nổi của anh Lê Văn Hiếu. Quá khó chịu trước những chai nhựa trôi nổi trên đồng ruộng nhà mình, anh đã nghĩ ra một giải pháp vừa giảm thiểu ô…

22/05/2021
Ô nhiễm

TRẠM NGHIÊN CỨU XANH: NƠI MỌI NGƯỜI ĐƯỢC HÓA THÂN THÀNH NHỮNG NHÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

“Trạm nghiên cứu Xanh” sẽ là nơi mọi khách tham quan được hóa thân thành những học viên của viện nghiên cứu khoa học, tìm hiểu về thực trạng ô nhiễm rác thải nhựa hiện nay, tìm ra giải pháp thay thế thiết thực, hướng đến lối sống xanh bền vững và bảo vệ sức khoẻ của chính mình

28/01/2021